СИВООКИОТ КРАЛ

Првото враќање

На земјата покров тежок пак е сложен,

Камбаните ѕвонат највесело,

Пак е духот возбуден и растревожен

Од мачната скрб на Царско Село.

По лета пет сал молк, а живот нема...

Ко потоп светот да го надвесил,

Ко дамна да е исцрпена тема,

Во смртен спокој дворецот се скрил.

1910

Сивоокиот крал

Благословен да си болу најдлабок!

Умре вчера кралот сивоок.

Румена, спарна есенска вечер,

Маж ми, штом стигна, спокојно рече:

„Чу ли, крај дабот стар му нашле тело,

Во ловот смртта свршила дело.

Кралицата сал ја жалам! Бледа,

За ноќ една таа стана седа.“

Од каминот лулето го зема

И на ноќна работа тој крена.

Јас пак ќеркичката си ја будам,

На очиња сиви да се поначудам.

А надвор са ноќ тополата пее:

„Твојот крал во живи веќе не е...“

11 декември 1910

Царско Село

Гостин

Се’ ко преѓе: во прозорци струга,

Соспи трупа фуртуната сал,

И не станав самата јас друга,

А кај мене човек сминувал.

Го запрашав: „Кажи ми што сакаш?“

Тој: И в адот да те љубам јас“.

Се кикотев: „Ах, несреќа така

Ти пророчиш за двајцата нас“.

Но тој нежно, со раката сува,

Латиците сал ги потфати:

„Збори кој, и како, те целува,

Збори како дариш целув ти.“

И погледот маглив му се стврдна,

Гледајќи ми прстен занесено.

Ниту еден мускул не се мрдна

На лице злосјај проткаено.

Ох, радоста што му в срце сека-

Спознанието е тоа знам:

Дека ништо не му треба, ништо дека

Немам што не можам да му дам.

1 јануари 1914

Новогодишна балада

И месецот сред магли штом кима

Ѕирна в собата со поглед сразен.

Шест прибори таму на масата има,

И сал еден од нив стои празен.

Другарите, јас и маж ми збрани

Спроти Нова година – миг свечен.

Зошто ми се прстите ко в крвје прани,

И виното, како отров, пече?

Домаќинот, кревајќи ја својта чаша,

Беше важен, подисправен цврсто:

„За земјата пијам родна наша,

Што на сите ни го крена крстот!“

А другар ми, во очите вгледан мои,

И со спомен некој скриен:

„За песните нејни пијам јас, во кои

Живееме сите ние!“

Но третиот, не знаејќи ништо баш,

Ни кој умрел, ни што бол ме стега,

Како в мисли да ми поприсега,

Прошепоти: „Да кренеме чаша сега, долг е наш,

И за оној што не седи со на сега“.

1923

Четврта северна елегија

На епохи се делат три спомените.

Ко денот вчерашен е првата.

Под сводот нивен душата е среќна,

И телото е блажено под нивна сен.

Не замрел уште смев, и струјат солзи,

Врз маса стои дамка мастилава-

И, како печат удрен в срце, целув,

Неспоредлив, неизбришлив, за збогум...

Но сето тоа трае толку кратко...

Не свод над глава стои веќе, ами

Дом зафрлен на крај од градот негде,

Кај зиме стега студ, а лете жега,

Кај има пајак, прашина на сегде,

Кај гнијат писмата пишувани со плам,

Кај скришум се менуваат портретите;

Ко на гроб таму луѓето сминуваат,

А кога ќе се вратат мијат раце,

Ја тресат солзата застаната

На морни клепки, тешко воздивнуваат...

Но чука саатот, пролетите

Си врват и небото руменее,

Градовите имињата ги менат,

И нема веќе свидетел од прежно време,

Со кого солзи, спомен ќе поделиш.

И бавно од нас сенките си одат,

Без да ги викаме во свеста повтор-

Та страшно тоа враќање за нас би било.

И гледаме, на рассон, едно утро,

И патот не го знаеме кон тој пуст дом,

Кон него задишани од бес и срам

Јурнуваме, но (како на сон) таму се’

Поинаку е: луѓето, предметите,

Ѕидовите – и никој не не’ познава.

Не, не е тоа исто место... Боже!

И тогаш доаѓа најгоркото:

Сознаваме колку сме без моќ минатото

Во животот наш да го вградиме,

И колку ни е тоа туѓо, исто како

На соседот куќен, отспротива.

Ни мртвите не би ги препознале,

А живите, со кои Бог не’ разделил,

Се снашле прекрасно без нас – и дури

Поарно е така...

5 февруари 1945

Ленинград

Последната песна

Една, ко растревожен од некого гром,

Со здив живороден ти бувнува в дом,

Се смее, во грлото блеска,

Сал се врти, ракоплеска.

Друга, родена во полноќ глува,

Не знам никогаш од каде пристигнува,

Од празното огледало се кркори

И сурово нешто ми мрмори.

А и такви има, кои некој пат,

Среде бел ден, божем не ме гледаат,

Жуборат, се пенат по белиот лист,

Ко поток низ долина чист.

А еве уште: тајна, околу се рои-

Ни бои ни звуци, ни звуци ни бои,

Се точи, се вие, пресоздава,

А во раце жива не се дава.

Но таа!... до капка крвта ми ја испила,

Како љубовта во младост – мома зла,

И без ништо да ми проговори,

Во тишина повтор се престори.

Се’ до денес таква болка не ме стегна.

Си замина, и трагите ги протегна

До најкрајот крај што не го знам.

А без неа јас... сал умирам.

1 декември 1959

Ленинград

*

А јас скитам таму кај залудно се’ е,

Кај што само сенката се гали,

И кај ветер од глувите бавчи вее,

А под нозе леднеат скали.

1969

(избор и препрев: Ефтим Клетников, изд. РО БИД „Мисирков“ Битола, 1987 год.)